زنده گی نامه ای میر محمد امین بیگ متخلص به “والی”

میر محمد امین بیگ متخلص به والی فرزند میر قلیچ علی بیگ از امرای ملوک الطوایفی خُلم است که میر قلیچ علی بیگ فرزند ابدال خان علی چوپان که نام اصلی آن عادل بیگ بوده از ترک تبار های موی تن است که سلسله ی نسبش بازبک خان می رسد در عصر خود به محیط بلخ میر میران بوده و مرکز حکومتش خُلم بوده است والی بعد از پدر بامارت خلم رسیده امارت خُلم را پدرش از پدر بزرگش بارث گرفته و به پسر بارث گذاشته است. ازین سه نفر میران بزرگ ترک تبار در خُلم و حومه ی آن آثار زیادی از قبیل مدرسه ، مسجد ، قلاع ، بازار ، حمام ، تالاب وغیره بیادگار مانده است. مدرسه ی که شخص والی آنرا در خُلم در سال 1255 هجری قمری بنا کرده قاسم خواجه متخلص به نقیب یکتن از شعرای آن عصر خُلم تاریخ بنای آنرا سروده و در گنبد مسجد ثبت شده است اما در باره ی تاریخ خانقاه که شش سال بعد تعمیرش بسمت غرب مدرسه باکمال رسیده محترم نقیب تاریخ اعمارآن راضمن سروده ی چنین انشاٌ نموده است .

آمد زپیر عقل بگوش من این      ندا تاریخ خانقاه بگو خانه ی خدا

درین که میر محمد امین بیگ چرا در شعر والی تخلص نموده و بدین صفت معروف و موصوف شده چنین میگویند که میر ابدال خان ، میر قلیچ علی بیگ و میر محمد امین بیگ همه در محیط بلخ و مزار که مرکز حاکمیت آن در خلُم بوده بنام میران شهرت داشته وبنام میر حکومت کرده اند. ولی هنگامیکه اعلحضرت تمیور شاه در زمان میر قلیچ علی بیگ در خلم سفر داشتند و امور آن سامان را مرتب و منظم می ساختند میر موصوف رااز طرف خود والی مقرر نموده بعداً اخلاف وی نیز بنام والی شهرت یافته و این رتبه را بارث برده اند والی بعد از پدر همچنان در خُلم حکمروائی داشت والی در مزار شریف از دنیا گذشت و در منطقه ی علی چوپان دفن گردید در جای که قبر اوست آن محله بنام قبر والی معروف است.
والی , صاحب دیوان مکمل بوده در انواع شعر از جمله رباعیات قطعات و مثنوی مهارت داشته مضامین و عبارتش ساده روان و صوفیانه است والی در بیشتر اشعارش ( امین) که اسم اوست تخلص کرده والی درزمان حیات خود دیوانش را بخط و کتابت گوبند رام هندو که از ساکنین محیط خُلم و در خط نستعلیق چیره دست بود نویسانیده است اینهم نمونه ی از کلام وی:

والی

زماست جرم و گنه چون زتست عفو خطا
کدام بنده نکرده بخواجه اش تقصیر
امین کمینه غلام محمد عـــــــــــــربی است
که شاید آنشرف الخلق گویدش قطمیر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *